Daromad olish usuliga ko‘ra biznes modellari

Biznes modelini tushunish uchun daromad qanday shakllanishini ham bilish zarur. Daromad olish usuliga qarab quyidagi biznes modellari keng tarqalgan:

1. Subscription — obuna modeli Bu mijoz mahsulot yoki xizmatdan foydalanish uchun muntazam ravishda, masalan, oylik yoki yillik to‘lov amalga oshiradigan model.

Masalan: onlayn ta’lim platformalari, dasturiy ta’minot xizmatlari, striming platformalari, sport zallari, pullik media va kontent xizmatlari.

Obuna modelining asosiy afzalligi — biznesga takroriy daromad oqimini shakllantirish imkonini berishidir.

Bunda kompaniya uchun yangi mijozni topish bilan birga mavjud mijozni uzoqroq muddat ushlab qolish ham muhim bo‘ladi.

2. Freemium modeli — mahsulot yoki xizmatning asosiy versiyasi bepul taqdim etilib, qo‘shimcha imkoniyatlar uchun haq olinadigan model.

Masalan, foydalanuvchi xizmatning bepul funksiyalaridan foydalanishi mumkin, ammo kengaytirilgan imkoniyatlar, reklamasiz foydalanish yoki qo‘shimcha funksiyalar uchun premium tarifga o‘tadi.

Bu model ayniqsa raqamli mahsulotlar va mobil ilovalarda keng qo‘llanadi. Freemium modelining maqsadi — foydalanuvchiga mahsulotni avval sinab ko‘rish imkonini berish va keyinchalik uning bir qismini pullik mijozga aylantirish.

3. Franchayzing modeli — mavjud brend, biznes konsepsiyasi, standartlar va ishlash tizimidan foydalanish huquqini boshqa tadbirkorga berish.

Franchayzer — brend va biznes tizimining egasi. Franchayzi esa ushbu tizimdan belgilangan shartlar asosida foydalanadi.

Masalan, mashhur restoran yoki xizmat ko‘rsatish brendi o‘z nomi va biznes tizimidan foydalanish huquqini boshqa tadbirkorga berishi mumkin.

Franchayzingning afzalligi shundaki, tadbirkor biznesni mutlaqo noldan yaratish o‘rniga allaqachon shakllangan brend va biznes tizimidan foydalanadi.

4. Marketpleys modeli — turli sotuvchilar va xaridorlarni bitta platformada birlashtiradigan biznes modeli.

Marketpleys mahsulotlarni o‘zi ishlab chiqarmasligi ham mumkin. Uning asosiy vazifasi — sotuvchi va xaridor o‘rtasidagi savdoni tashkil qilish.

Daromad quyidagilar orqali olinishi mumkin:

• sotuvdan komissiya; • joylashtirish uchun to‘lov; • reklama; • premium xizmatlar; • logistika yoki qo‘shimcha servislar.

Marketpleys modelida platformadagi sotuvchilar va xaridorlar sonining o‘sishi biznes uchun muhim omil hisoblanadi.

5. SaaS (Software as a Service) — dasturiy ta’minotni mahsulot sifatida bir marta sotishdan ko‘ra, internet orqali xizmat sifatida taqdim etish modeli.

Mijoz dasturdan foydalanish uchun oylik yoki yillik to‘lov qilishi mumkin. SaaS modeliga:

• CRM tizimlari; • loyihalarni boshqarish platformalari; • buxgalteriya dasturlari; • marketing vositalari; • onlayn hamkorlik servislarini misol qilish mumkin.